Μητσοτάκης και Ερντογάν συζήτησαν για τα θέματα του Αιγαίου, τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, τις NAVTEX και από μέρους της Τουρκίας το SAFE – Κυβερνητικές πηγές σημείωσαν ότι στη μιάμιση ώρα που κράτησε η συνάντησή τους, το κλίμα ήταν θετικό, πως έγινε ειλικρινής συζήτηση και τέθηκαν όλα τα ζητήματα που έχουν προκαλέσει διαφωνίες ανάμεσα στις δύο χώρες
Συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στην Άγκυρα: Μήνυμα αποκλιμάκωσης και «παράθυρο ευκαιρίας» για διάλογο
«Είναι καιρός πια να αρθεί κάθε απειλή, τυπική και ουσιαστική, στις μεταξύ μας σχέσεις. Αν όχι τώρα, πότε;».
Με αυτή τη φράση ο Κυριάκος Μητσοτάκης συμπύκνωσε το βασικό μήνυμα που έστειλε προς την τουρκική ηγεσία, αμέσως μετά τη συνάντησή του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα. Μήνυμα που διατυπώθηκε επί τουρκικού εδάφους, με σαφή αναφορά στην ανάγκη άρσης κάθε μορφής απειλής στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Στο επίκεντρο το Διεθνές Δίκαιο και το casus belli
Ο Έλληνας πρωθυπουργός επανέλαβε ρητά ότι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών —υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο— αποτελεί τη μοναδική διαφορά που μπορεί να αχθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου, με βάση το Διεθνές Δίκαιο και ειδικότερα το Δίκαιο της Θάλασσας.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η έμμεση αλλά σαφής αναφορά του στην ανάγκη άρσης του casus belli.
Ο Τούρκος πρόεδρος έκανε επίσης λόγο για το Διεθνές Δίκαιο, χωρίς ωστόσο να αναφερθεί ρητά στο Δίκαιο της Θάλασσας.
Θετικό κλίμα και ανοιχτοί δίαυλοι
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η συνάντηση διάρκειας μιάμισης ώρας διεξήχθη σε θετικό κλίμα και με ειλικρινή διάθεση συζήτησης. Οι δύο ηγέτες προχώρησαν σε συνολική επισκόπηση των διμερών σχέσεων και συμφώνησαν ότι η διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας και μηχανισμών απεμπλοκής είναι προς όφελος και των δύο χωρών, αλλά και της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή.
Συζητήθηκαν επίσης διεθνή και περιφερειακά ζητήματα, με έμφαση στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.
Η αναφορά στη μουσουλμανική μειονότητα και η απάντηση της Αθήνας
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αναφέρθηκε σε «τουρκική μειονότητα» στη Δυτική Θράκη. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απάντησε άμεσα, υπογραμμίζοντας ότι το καθεστώς της μειονότητας προσδιορίζεται με σαφήνεια από τη Συνθήκη της Λωζάννης, η οποία κάνει λόγο για θρησκευτική μειονότητα.
Η αναφορά επανέφερε μνήμες προηγούμενων διπλωματικών εντάσεων, ωστόσο η συζήτηση δεν κλιμακώθηκε.
Μέση Ανατολή και Κυπριακό
Για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν στην προοπτική λύσης δύο κρατών. Ο Έλληνας πρωθυπουργός τόνισε ότι προϋπόθεση αποτελεί ο πλήρης αφοπλισμός της Χαμάς και η εξάλειψη της τρομοκρατίας, επισημαίνοντας παράλληλα ότι το Ισραήλ έχει δικαίωμα στην ασφάλεια. Εξέφρασε, ωστόσο, την κατηγορηματική αντίθεση της Ελλάδας σε οποιοδήποτε ενδεχόμενο προσάρτησης της Δυτικής Όχθης.
Όσον αφορά το Κυπριακό, ο κ. Μητσοτάκης έκανε λόγο για «παράθυρο ευκαιρίας» και την ανάγκη επανεκκίνησης του διαλόγου από το σημείο όπου διακόπηκε το 2017.
Από το «Μητσοτάκης γιοκ» στο «αγαπητός φίλος Κυριάκος»
Η αλλαγή του κλίματος είναι εμφανής σε σύγκριση με το 2022, όταν ο Τούρκος πρόεδρος χρησιμοποιούσε τη φράση «Μητσοτάκης γιοκ». Σήμερα, η προσωπική προσφώνηση «αγαπητός φίλος Κυριάκος» και η εμφανής οικειότητα στη γλώσσα του σώματος αποτυπώνουν μια διαφορετική ατμόσφαιρα.
Στην Άγκυρα, μάλιστα, είχε αναρτηθεί μεγάλο πανό με φωτογραφία των δύο ηγετών και τη φράση «Καλώς ήρθατε κ. Πρωθυπουργέ», στοιχείο με ιδιαίτερο συμβολισμό.
Στοχευμένη σκηνοθεσία και χαμηλοί τόνοι
Η κοινή συνέντευξη Τύπου χαρακτηρίστηκε από αυστηρή προσήλωση στο προκαθορισμένο πλαίσιο, χωρίς ερωτήσεις. Οι δύο πλευρές απέφυγαν αποκλίσεις, ενώ η ατμόσφαιρα παρέμεινε ελεγχόμενη.
Στο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας υπεγράφησαν συμφωνίες και επιβεβαιώθηκε η πρόθεση ενίσχυσης της οικονομικής συνεργασίας, με στόχο την αύξηση του διμερούς εμπορίου στα 10 δισ. δολάρια. Προγραμματίστηκαν επίσης επιχειρηματικά φόρουμ σε Κωνσταντινούπολη και Αθήνα.
Δείπνο σε χαλαρό κλίμα
Η ημέρα ολοκληρώθηκε με δείπνο που παρέθεσε ο Τούρκος πρόεδρος, παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου και επιχειρηματιών των δύο χωρών. Το κλίμα ήταν εμφανώς πιο χαλαρό, με τις συζητήσεις να κινούνται κυρίως σε προσωπικό και διεθνές επίπεδο.
Ρεαλισμός και προσεκτικά βήματα
Παρά το βελτιωμένο κλίμα, Αθήνα και Άγκυρα γνωρίζουν ότι οι διαφορές παραμένουν. Η επιδίωξη, ωστόσο, είναι σαφής: οι αποκλίσεις να μην μετατρέπονται σε κρίσεις.
Επόμενος σταθμός των επαφών αναμένεται η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στις 7 και 8 Ιουλίου στην Άγκυρα, όπου οι δύο ηγέτες θα έχουν εκ νέου την ευκαιρία για διμερή συνάντησ
