Η ιστορία δεν είναι πολυτέλεια.
Τι κάνουν οι γειτονικοί Δήμοι και τι κάνει η Αίγινα;
Υπάρχουν στιγμές που δεν χρειάζεται να ψάξει κανείς μακριά για να καταλάβει τι σημαίνει ένας Δήμος να τιμά την ιστορία του.
Του Ηρακλη Καλογεράκη Αντιναυάρχου (ε.α.)Π.Ν. – Ιστορικού εράυνητή
Αρκεί να κοιτάξει γύρω του.
Στον Πόρο, στην Ύδρα, στις Σπέτσες, στην Ερέτρια, η ιστορική μνήμη δεν περιορίζεται σε μια αναφορά σε ένα βιβλίο ή σε μια πλάκα πάνω σε ένα μνημείο. Γίνεται εκδήλωση, θεσμός, πολιτισμός, παιδεία, δημόσιος λόγος. Γίνεται μέρος της ταυτότητας του τόπου.
Και ίσως αυτή η εικόνα θα έπρεπε να προβληματίσει σοβαρά όλους εμάς στην Αίγινα.
Ο Πόρος θυμάται και τιμά
Ο Δήμος Πόρου έχει καθιερώσει τα «Συνοριακά της Νεότερης Ελλάδας», μια ετήσια διοργάνωση αφιερωμένη στη μεγάλη διπλωματική μάχη του 1828, όταν ο Ιωάννης Καποδίστριας διαπραγματευόταν με τους εκπροσώπους των Μεγάλων Δυνάμεων για τα σύνορα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Ο ίδιος ο Δήμος παρουσιάζει σήμερα τη διοργάνωση ως ετήσιο θεσμό ιστορικής μνήμης.
Ο Πόρος δεν αρκείται στο γεγονός ότι ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός συνέβη εκεί. Το ανέδειξε, το έκανε θεσμό και το ενέταξε στην πολιτιστική ταυτότητα του νησιού.
Η Ύδρα έχει δύο μεγάλες ιστορικές γιορτές
Η Ύδρα έχει τα «Μιαούλεια», αφιερωμένα στον Ναύαρχο Ανδρέα Μιαούλη και στη ναυτική δράση των Υδραίων στον Αγώνα. Τα «Μιαούλεια 2026» περιέλαβαν εκθέσεις, συναυλίες, θεατρικές και μουσικοχορευτικές παραστάσεις, ιστορικά αφιερώματα και επετειακές δράσεις.
Έχει επίσης τα «Κουντουριώτεια», προς τιμήν του Υδραίου Ναυάρχου και πρώτου Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Παύλου Κουντουριώτη. Η φετινή διοργάνωση πραγματοποιείται από τις 25 έως τις 30 Αυγούστου και συνδέει τη μνήμη του Κουντουριώτη με εκθέσεις, ομιλίες, παρουσιάσεις και άλλες πολιτιστικές δράσεις.
Η Ύδρα, δηλαδή, δεν τιμά απλώς έναν ήρωα. Έχει δημιουργήσει θεσμούς μνήμης.
Οι Σπέτσες αναβιώνουν τη Ναυμαχία
Στις Σπέτσες η «Αρμάτα» αποτελεί την κορυφαία ετήσια ιστορική γιορτή του νησιού. Ο Δήμος οργανώνει ένα πολυήμερο πρόγραμμα, με εκθέσεις, θεατρικές και μουσικές εκδηλώσεις, εκπαιδευτικές δράσεις και, ως κορύφωση, την αναπαράσταση της Ναυμαχίας της 8ης Σεπτεμβρίου 1822 με την εντυπωσιακή καύση του ομοιώματος του εχθρικού πλοίου.
Η ιστορία εκεί δεν είναι παρελθόν. Αναβιώνει μπροστά στα μάτια των κατοίκων και των επισκεπτών.
Και η Ερέτρια τιμά τον Κανάρη
Πριν από λίγο καιρό γράψαμε για τα «Κανάρεια 2026» της Ερέτριας.
Η πόλη, όπου ο Κωνσταντίνος Κανάρης είχε αποκτήσει αργότερα στη ζωή του θερινή κατοικία, διοργανώνει κάθε χρόνο μια ολόκληρη γιορτή αφιερωμένη στη μνήμη του. Τα φετινά «Κανάρεια» περιλαμβάνουν μουσική, θέατρο, χορό, παράδοση και ιστορικές δράσεις. Η έναρξη μάλιστα έγινε με συναυλία της Μπάντας του Πολεμικού Ναυτικού.
Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο.
Και η Αίγινα;
Η Αίγινα δεν είναι ένας τόπος που απλώς «πέρασε» ο Κανάρης.
Εδώ έζησε με την οικογένειά του επί επτά χρόνια. Εδώ γεννήθηκαν δύο από τα παιδιά του. Εδώ βρίσκεται η μοναδική σωζόμενη ιστορική οικία στην οποία έζησε κατά τη συγκεκριμένη περίοδο της ζωής του.
Και μάλιστα η οικία έχει χαρακτηρισθεί διατηρητέο ιστορικό μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού, γεγονός που επιβεβαιώνει επισήμως τη σημασία της.
Δεν θα έπρεπε, λοιπόν, η Αίγινα να έχει έναν δικό της θεσμό μνήμης για τον Κανάρη;
Δεν θα μπορούσε να υπάρχει ένα άγαλμα ή μια προτομή,
Μια ετήσια «Ημέρα Κανάρη»;
Μια ημερίδα;
Μια ιστορική εκδήλωση;
Μια εκπαιδευτική δράση για τα σχολεία;
Μια εκδήλωση του Δήμου σε συνεργασία με το Πολεμικό Ναυτικό;
Μια τελετή στην οικία;
Ένα μικρό μουσικό ή θεατρικό δρώμενο;
Κάτι, τέλος πάντων, που να λέει στους κατοίκους και στους επισκέπτες:
«Εδώ έζησε ο Κωνσταντίνος Κανάρης. Και εμείς στην Αίγινα το θυμόμαστε και το τιμούμε.»
Δεν είναι θέμα χρημάτων. Είναι θέμα προτεραιοτήτων.
Εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, η ουσία.
Η Αίγινα δικαίως επενδύει στην προβολή του φιστικιού της. Το Aegina Fistiki Fest έχει πλέον καθιερωθεί και αποτελεί σημαντικό θεσμό προβολής της τοπικής παραγωγής, της γαστρονομίας και της οικονομίας του νησιού.
Και είναι απολύτως θεμιτό να υποστηρίζεται.
Μόνο που ένας τόπος δεν έχει μόνο οικονομική παραγωγή. Έχει και ιστορική παραγωγή. Έχει ανθρώπους και γεγονότα που δημιούργησαν την ταυτότητά του. Και ο Κανάρης είναι ένα από αυτά.
Για το φετινό Aegina Fistiki Fest ο Δήμος έχει ήδη προγραμματίσει και δημοσιοποιήσει σειρά δαπανών για διαφορετικές δράσεις της διοργάνωσης, από ηχητική κάλυψη και εκθέσεις μέχρι γραφιστικές εργασίες, φιλοξενία προσκεκλημένων και άλλες υπηρεσίες.
Δεν θέτω το ένα απέναντι στο άλλο. Δεν λέω να μειωθούν οι δράσεις για το φιστίκι. Λέω κάτι πολύ απλούστερο:
Αν ένας Δήμος μπορεί να βρίσκει τους πόρους, τον χρόνο και την οργανωτική διάθεση για να προβάλει ένα αγροτικό προϊόν, θα πρέπει να μπορεί να διαθέσει και έναν μικρό μέρος αυτής της προσπάθειας για να τιμήσει τους ανθρώπους που έγραψαν την ιστορία του τόπου.
Και εδώ η διαφορά είναι εντυπωσιακή.
Για να οργανωθεί μια μεγάλη εμπορική και πολιτιστική διοργάνωση χρειάζονται δεκάδες δράσεις, υπηρεσίες και δαπάνες.
Για να τιμηθεί ένας εθνικός ήρωας, πολλές φορές αρκεί μια αίθουσα, ένα μικρόφωνο, ένας ομιλητής και η βούληση να γίνει η εκδήλωση. Και όμως, ακόμη και για τέτοιες μικρές πρωτοβουλίες, φαίνεται πως δεν έχει προβλεφθεί χώρος στον πολιτιστικό προγραμματισμό του Δήμου.
Τι θέλουμε να θυμούνται τα παιδιά της Αίγινας για τον τόπο τους;
Μόνο το φιστίκι; ή και τους ανθρώπους που έκαναν γνωστό το όνομα της Αίγινας σε ολόκληρη την Ελλάδα και πολύ πέρα από αυτήν;
Η ιστορία δεν ζητά πολλά
Η ιστορία δεν ζητά από τον Δήμο Αίγινας να κάνει όσα κάνει η Ύδρα, ο Πόρος ή οι Σπέτσες.
Δεν ζητά πολυήμερα φεστιβάλ. Δεν ζητά μεγάλους προϋπολογισμούς. Δεν ζητά εντυπωσιακές παραγωγές.
Ζητά βούληση.
Να αποφασίσουμε ότι η ιστορία της Αίγινας αποτελεί μέρος του παρόντος και όχι μόνο του παρελθόντος.
Να δημιουργήσουμε έναν μικρό, σταθερό θεσμό μνήμης.
Να αναδείξουμε τον Κανάρη, αλλά και τον Καποδίστρια, τους Ψαριανούς πρόσφυγες, τους ανθρώπους της Επανάστασης που έζησαν εδώ και τα γεγονότα που έκαναν την Αίγινα ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.
Οι γειτονικοί Δήμοι μας δείχνουν τον δρόμο
Ο Πόρος τιμά την ιστορία του.
Η Ύδρα τιμά τον Μιαούλη και τον Κουντουριώτη.
Οι Σπέτσες τιμούν τη ναυμαχία τους.
Η Ερέτρια τιμά τον Κανάρη.
Η Αίγινα έχει άραγε λιγότερη ιστορία από αυτούς;
Ασφαλώς όχι.
Έχει ιστορία που θα μπορούσε να αποτελεί τεράστιο πλεονέκτημα για την πολιτιστική της ταυτότητα και την τουριστική της προβολή.
Αυτό που χρειάζεται είναι να την πιστέψουμε πρώτα εμείς οι ίδιοι.
Και γι’ αυτό η έκκληση δεν απευθύνεται μόνο στον Δήμαρχο και στο Δημοτικό Συμβούλιο.
Απευθύνεται σε όλους τους Αιγινήτες.
Ας ζητήσουμε από τον Δήμο μας να τιμά την ιστορία μας όχι μόνο με λόγια, αλλά με πράξεις.
Γιατί ένας τόπος που ξεχνά τους ανθρώπους που τον έκαναν γνωστό, αργά ή γρήγορα κινδυνεύει να ξεχάσει και ο ίδιος ποιος είναι.
Και η Αίγινα έχει πολύ περισσότερη ιστορία για να θυμάται και να αναδεικνύει.
